ΖΙΖΕΚ ΚΑΙ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ “Όλο”-“μη-Όλο

Το λακανικό Πραγματικό δεν είναι εξωτερικό του Συμβολικού αλλά το καθιστά "μη-Όλο" από μέσα. Το ακατανόμαστο είναι εγγενές στο ίδιο το Όνομα. Το πέρασμα από το όριο της ονομασίας είναι το πέρασμα από το εξωτερικό στο εσωτερικό. Μια συστροφή των ενορμήσεων προς τα μέσα. Αν θεωρήσουμε το "μη-Όλο" ως την εικόνα του Τριαδικού Θεού, θα έπρεπε να εξί-σταται και στην εικόνα του ανθρώπου (Αδάμ) ως αρσενικό και ως θηλυκό. Όχι το "Όλο" ως αρσενικό και το "μη-Όλο" ως θηλυκό (τύποι σεξοποίησης: Lacan) που ακολουθεί πιστά και ο Zizek. Εκτός αν η διάκριση του αρσενικού και του θηλυκού μη-Όλου αντανακλά στο ίδιο το υποκείμενο. Τότε η Εύα, η τραβηγμένη από την πλευρά του Αδάμ καθώς εκείνος κοιμόταν, θα ήταν ο vanishing mediator σε σχέση με τον Αδάμ (άνθρωπο).Ο Zizek αναφέρει ότι: “…for Lacan, subject as such is hysterical, it is, at its most basic level, sexed as feminine”¹. Αν είναι μόνο το θηλυκό φύλο υποκείμενο του λόγου του τότε το αρσενικό αποκλείεται σε ένα κλειστό τοπολογικό σύνολο με μια εξαίρεση. Στην αρσενική πλευρά, κατά την λακανική ψυχανάλυση, υπάρχει το εξής: α) κάποιο Χ που δεν υπόκειται στο κύριο σημαίνον και β) κάθε Χ υπόκειται στο κύριο σημαίνον. Στην θηλυκή πλευρά υπάρχει το εξής: α) Δεν υπάρχει κάποιο Χ που να εξαιρείται από το κύριο σημαίνον και β) δεν υπόκειται κάθε Χ στο κύριο σημαίνον. Το αδιέξοδο είναι προφανές. Ποιο είναι λοιπόν το simulacrum του καρπού; Είναι η σύγχυση αρσενικού και θηλυκού (κακόκαλο) ως θεϊκή θηλυκότητα με δύο όψεις: α) ως αιώνια επιστροφή του ομοιώματος της θεάς Γαίας σε ένα κήπο της Εδέμ και β) ως όψη Μέδουσας που αποπνέει μια πετρωμένη ανησυχία. Είναι η αίσθηση ότι δεν μπορείς να ξεχωρίσεις το καλό από το κακό της ολικής γνώσης γιατί όλα φαντάζουν «ως Καλό» σε ένα απέθαντο αιώνιο παρόν που εικονίζει το «ως Θεοί».

Ο Lacan αναφέρει:"…the word strives to reduce the woman to subjection, namely, to make of her something from which one expects signs of intelligence, if I can put it this way. But naturally, we are not dealing with any real being here, to say the word, the woman on this occasion, as this text is designed to prove, the woman, I mean the woman in herself, the woman as if one could say all the women-the woman-I insist, who does not exist-is precisely the letter. The letter, in so far as she is the signifier that there is no Other"². Στην περίπτωση της Θεοτόκου πάντως η Παρθένος δεν είναι το γράμμα. Είναι ο αποδέκτης της επιστολής του Αρχαγγέλου και το παράδοξο του μυστηρίου που εκτυλίσσεται είναι ότι καλείται όχι μόνο να την διαβάσει αλλά να ενσαρκώσει και τον Λόγο της. Η Ενσάρκωση του Λόγου του Θεού και η ενσάρκωση του λόγου του υποκειμένου του ασυνειδήτου σε μια πράξη του λόγου, είναι ένα Συμβάν και για το αρσενικό όπως και για το θηλυκό φύλο. Είναι το “αληθινό-Συμβάν”. O Zizek αναγνωρίζει ότι σε ένα αληθινό Συμβάν, το κενό της ενόρμησης θανάτου, της ριζικής αρνητικότητας, του χάσματος στην τάξη του Είναι συνεχίζει να αντηχεί. Δεν αναγνωρίζει όμως το παράδοξο του ενσαρκωμένου “αληθινού-Συμβάντος” και πέφτει στην διαλεκτική του αναδίπλωση. Ακόμη και η ενόρμηση πηγάζει από τις ενορμητικές οπές του σώματος. Υπάρχει ακέφαλη ενόρμηση θανάτου αλλά δεν θα συναντήσουμε ασώματη ενόρμηση. Η ακέφαλη ενόρμηση θανάτου σε ωθεί να μην αφήσεις ίχνη. Άλλωστε υπάρχει ενόρμηση θανάτου που δίνει ζωή και ενόρμηση θανάτου που είναι θανατηφόρα και οδηγεί στο απέθαντο των ζωντανών-νεκρών.

Το “αληθινό-Συμβάν” δεν είναι ένα ακόμη σωματοσυμβάν της τάξεως του συμπτώματος που καμπυλώνει απλώς τον χώρο του Είναι. Ούτε συμπίπτει με την εγγραφή του στην τάξη του Είναι ως μια απλή τομή, ένα χάσμα, και τίποτα περισσότερο. Καθησυχάζουμε το «Τίποτα» της αγωνίας μας με αυτή την καμπύλη που δεν καμπυλώνει τον χώρο αλλά είναι απλώς το επιτέλεσμα της καμπυλότητάς του. Δεν ξεφεύγουμε από την πολλαπλότητα της οντολογικής μας ύπαρξης μόνο με το οντολογικό χάσμα που διαχωρίζει το Ένα από τον εαυτό του. Υπολείπεται κάτι ακόμα. Η ελευθερία του υποκειμένου του ασυνειδήτου ως αναδρομική πράξη του λόγου του. Δεν μπορεί όμως να ιδωθεί καμιά πράξη του λόγου που να συνιστά διέλευση της φαντασίωσης όταν κι αυτή, κατά τον Zizek, είναι μια κωμικοτραγική απόλαυση του ίδιου του συνθώματος: “First, Lacan’s mature theory (part of which is the notion of sinthom) is not tragic but comic; it involves a shift from the tragedy of desire to the comedy of drive: “in traversing the fantasy”, one learns to enjoy one’s sinthom”³. Πως θα συμβεί λοιπόν η έξοδος στην έρημο του Πραγματικού ή στην Γη της Επαγγελίας όταν η μόνη έξοδος είναι η ψευδαίσθηση της απόλαυσης του συμπτώματος (συμβιβάσου με το σύμπτωμά σου!) ή του συνθώματος;

Όταν τα πάντα έχουν ήδη συμβεί βρισκόμαστε μπροστά στο τέλειο έγκλημα το οποίο δεν αφήνει ίχνη Συμβάντος. Στη διαφάνεια του κακού, η διαφάνεια είναι το κακό⁴. Το «πάντα» είναι ήδη εδώ. Έχει ήδη συμβεί όπως και το «τίποτα». Ο τόπος του εγκλήματος είναι οι επιπτώσεις του simulacrum που ξεδιπλώνονται στην ίδια την υλικότητα του σημαίνοντος. Η εικόνα του ομοιώματος δεν μπορεί να εικονίσει το Πραγματικό γιατί είναι η ίδια η εικόνα του το Πραγματικό. Το τέλειο έγκλημα είναι η σύγχυση Φαντασιακού και Συμβολικού σε μια αδιαίρετη ισοδυναμία. Δολοφονείται η πραγματικότητα και εξαφανίζεται το ίδιο το Πραγματικό που δεν παύει όμως να επανέρχεται διαρκώς στην ίδια θέση. Ποιος το σκότωσε; Δεν υπάρχουν ούτε κίνητρα ούτε δράστες. Μόνο δράσεις. Το σώμα του Πραγματικού δεν βρέθηκε ποτέ. Το μόνο ζωντανό ίχνος του είναι «η αγωνία για το τίποτα» που φέρει το όνομα του υποκειμένου του ασυνειδήτου. Το υποκείμενο καθώς ακροζυγιάζεται στον ίλιγγο του κενού του και φέρει το ζωντανό ίχνος του «Τίποτα» ως σημάδι του Κάιν στο μέτωπό του, είναι πολύ κοντά στο να διαπράξει ή ήδη διέπραξε το τέλειο έγκλημα: «να μην πει τίποτα για τον θάνατο του Θεού στην χώρα του simulacrum».

Το τέλειο έγκλημα που δεν αφήνει ίχνη είναι το ομοίωμα του Καλού. Το ιδεώδες μοντέλο του αδιαίρετου και αδιαφοροποίητου (ως Θεοί) από το οποίο όλα τα αρνητικά ίχνη έχουν ελαχιστοποιηθεί. Αυτό μπορεί να ονομασθεί ως «Όλο». Κατά αυτόν τον τρόπο ο άνθρωπος ψάχνει να κατασκευάσει το απέθαντο διπλό του. Να βρει καταφύγιο σε μια αναδιπλασιασμένη «μήτρα-καταφύγιο». Η διαστροφική απόλαυση αναπαράγει μια θηλυκή μασκαράτα της ύπαρξης που καταναλώνει το αντικείμενο «ως Θεοί» αφού πρώτα καταναλώσει την Ιδέα της σχέσης αντικειμένου. Η προσομοίωση του «πιο Θεοί από τους Θεούς» υπερδιπλασιάζει την ομοίωση ενώ ταυτόχρονα την καταργεί συρρικνώνοντας τον χρόνο στην στιγμή της ψευδαισθησιακής απόλαυσης του «Τώρα!». Ο πραγματικός χρόνος όμως είναι του μη τετελεσμένου μέλλοντα της εβραϊκής γραμματικής. Θραύσματα λέξεων από το παρελθόν σωριάζονται μπροστά μας ενώ το μέλλον έρχεται από πίσω μας.

«Υπάρχει ένας πίνακας του Κλέε που ονομάζεται Angelus novus. Απεικονίζει έναν άγγελο που μοιάζει έτοιμος να απομακρυνθεί από κάτι στο οποίο έχει προσηλωμένο το βλέμμα. Τα μάτια του είναι γουρλωμένα, έχει μείνει με το στόμα ανοιχτό, τα φτερά του είναι απλωμένα. Έτσι πρέπει να μοιάζει ο άγγελος της ιστορίας. Έχει το πρόσωπο στραμμένο προς το παρελθόν. Ό,τι σε εμάς εμφανίζεται ως αλυσίδα συμβάντων αυτός το βλέπει ως μια μοναδική καταστροφή που σωρεύει ακατάπαυστα ερείπια επί ερειπίων και του τα ρίχνει στα πόδια. Ο άγγελος θα ήθελε να σταθεί, να αναστήσει τους νεκρούς και να επανενώσει τα συντρίμμια αλλά μια καταιγίδα φυσά από τον Παράδεισο, που έχει παγιδευτεί στα φτερά του, και είναι τόσο ισχυρή που ο άγγελος δεν μπορεί πια να τα κλείσει. Η καταιγίδα τον σπρώχνει ασυγκράτητα στο μέλλον, στο οποίο έχει στραμμένα τα νώτα, ενώ μπροστά του ο σωρός των ερειπίων μεγαλώνει ως τον ουρανό. Ό,τι ονομάζουμε «πρόοδο» είναι αυτή ακριβώς η καταιγίδα»⁵.

1 Slavoj Zizek and John Milbank, the Monstrosity of Christ, Paradox or Dialectic? (London: Edited by Creston Davis, 2009) p.245.

2 Jacque Lacan, Seminar XVIII, on a discourse that might not be a semblance (Translated by Cormac Gallagher from unedited French manuscripts, 17 March 1971) p.127.

3 Ibid., p.245.

4 Jean Baudrillard, The Perfect Crime, Translated by Chris Turner (London: Verso, 1996) p.1.

5 Βάλτερ Μπένγιαμιν, Για την έννοια της ιστορίας, Ο Πολίτης 43 (21 Νοεμβρίου 1997) σ. 32-39.

photo gianpal333

Ο Zizek στην χώρα του simulacrum (3)

                   ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ "Τρώω με τα μάτια"

 Στην Εδέμ δεν υπήρξε μια ευδαιμονική συμμετρία όλων από την οποία προέκυψε μια ασυμμετρία με το συμβάν της Πτώσης. Ο Zizek σχολιάζει: "Doesn’t the Bible say exactly the same thing? The serpent promises Adam and Eve that, by eating the fruit of the tree of Knowledge, they will become like God; and after the two do it, God says: "Behold, Adam has become like one of us" (Genesis 3:22). Hegel’s comment is: "So the serpent did not lie, for God confirms what it said"[1]. Πράγματι το φίδι δεν ψεύδεται; Δεν υπάρχει η μακαριότητα της μη-έλλειψης στον αμαρτωλό Κήπο της Εδεμικής υπεραπόλαυσης από την οποία πέφτουν οι πρωτόπλαστοι. Το δέλεαρ δεν είναι μια φαντασίωση σε σχήμα φαλλικού φιδιού. Το φίδι αποκομμένο από το σώμα του Αδάμ είναι το πρώτο ιπτάμενο όργανο χωρίς σώμα που παραληρεί από μόνο του. Αυτή η παραληρηματική ομιλία του επιφέρει την πραγματική επιταγή του παράδοξου Υπερεγώ-φιδιού όπως σωστά διατυπώνει ο Zizek για το Υπερεγώ: «Κάνε το, απόλαυσε! Θέλω να κάνεις ακριβώς αυτό που σου απαγορεύω να κάνεις!». Είσαι ένοχος όταν παραβιάζεις την απαγόρευση αλλά είσαι ακόμη πιο ένοχος όταν υπακούς σε αυτή. "The Freudian paradox “the more you are innocent, the more you are guilty”, holds for them: the more they are innocent of the actual crime, the more they are guilty for enjoying its fruits without paying the price for them. Superego-pressure enters here, capitalizing on this guilt in a very specific way: the superego-pressure does not squash the subject’s individuality, its effect is not to immerse the subject into a crowd where his or her individuality is dissolved; on the contrary, the superego-pressure individualizes the subject"[2] 

 Στην λακανική ψυχανάλυση η θυσία είναι εγκληματική. Καλύπτει φαινομενικά το κενό του Άλλου. Είναι η απόκριση στο αισχρό υπερεγωτικό κάλεσμα για απόλαυση και δεν έχει θετική αξία χρήσης και ανταλλαγής. Η πίεση για εξατομίκευση του υποκειμένου είναι πίεση για θυσία στο βωμό ενός παγανιστικού Θεού σε σχήμα φιδιού. Θυσιάζεται για να υπάρξει ο ανυπόστατος και ασύστατος Άλλος. Συγχρόνως θα πρέπει η θυσία του να αποφέρει το κέρδος μιας υπεραπόλαυσης του Άλλου η οποία θα αντιστραφεί σε ενοχή και χρέος του υποκειμένου που δεν θα αποπληρωθεί ποτέ. Η οπτική γωνία θέασης του κόσμου γίνεται αγωνία για το τίποτα. Η όραση θολώνει από ένα τυφλό σημείο που αγνοεί. Η επόμενη κίνηση είναι ένα μοιραίο δίλημμα: «Να υπερβεί την απαγόρευση ή να απαγορεύσει την απαγόρευση;» Ό,τι και να επιλέξει ο Αδάμ-άνθρωπος θα πέσει στην έλλειψη της έλλειψης. Στο αδηφάγο κάλεσμα «ως Θεοί».

Η Πτώση συνέβη πρώτα στο οπτικό πεδίο της Εύας. Είναι μια πτώση στο ίδιο το βλέμμα της που ατενίζει το αισθησιακά ωραίο στην όψη του καρπού της ολικής γνώσης. Πέφτει από τα ίδια της τα μάτια στην θέα του αντικειμένου της ολότητας και ακολουθεί το στοματικό πεδίο. Η πρωταρχική σαγηνευτική σκηνή εμπεριέχει το «τρώω με τα μάτια» και επακολουθεί το «τρώω με το στόμα». Αν τώρα η Εύα γίνει το ίδιο το αντικείμενο της απόλαυσής της, δηλαδή ο καρπός του δένδρου της γνώσης του καλού και του κακού, τότε θα χρειαστεί επειγόντως την ενσάρκωση μιας διαχωριστικής μπάρας για να εμποδίσει το σημαίνον να γίνει ταυτόσημο με τον εαυτό του. Σε αυτό το σημείο δικαιώνεται ο Zizek όταν λέει ότι: "This is what Lacan means when he says that "Woman doesn’t exist: Woman qua object is nothing but the materialization of a certain bar in the symbolic universe-witness Don Giovanni"[3]. Το αντικείμενο που «δεν υπάρχει» δεν εξαφανίζεται από το οπτικό μας πεδίο. Το στοιχειώνει και προσλαμβάνει απίστευτες διαστάσεις στον χωροχρόνο μας. Είναι παντού και πουθενά. Θα ήταν προτιμότερο να παραδεχτούμε ότι αν «η Γυναίκα δεν υπάρχει» τότε απλώς είναι παντού! Η παράδοση, άνευ όρων  της Εύας γίνεται άμεσα στη σαγήνη μιας φράσης του ομιλ-όντος φιδιού: «Δεν θα πεθάνετε…». Στην μυστηριώδη αυτή φράση συνυπάρχει το απέθαντο της θεϊκής ολότητας με την αντανάκλαση μιας ολικής θετικότητας στο διηνεκές. Αυτή είναι η παγίδα που αγκιστρώνει το βλέμμα της και όχι η δήθεν αλήθεια των λόγων του φιδιού. Άλλωστε το «ως Θεοί» δεν επαληθεύεται. Αφού τρώνε τον καρπό της ολικής γνώσης (ενός καλόκακου πλήρως νοήματος) τα μάτια τους ανοίγουν από μόνα τους στην έλλειψή τους. Μια έλλειψη που κάνει την ανεπάρκεια της ύπαρξης να φαντάζει σαν απελπιστική στέρηση. Οι πρωτόπλαστοι κρύβονται στα φυλλώματα του δέντρου και γίνονται οι ίδιοι το δένδρο στο οποίο κρύβονται. Το σώμα τους γίνεται ο κορμός του και το φύλο τους μπερδεύεται με τα φύλλα του δένδρου. Αυτή η αδιαφοροποίητη περιβολή αντί να τους επενδύει με νέα λεκτικά περιβλήματα τους απογυμνώνει κι άλλο. Είναι «γυμνοί» όπως το φίδι. Το μη-υπαρκτό (το φίδι που μιλάει) γίνεται το μόνο υπαρκτό. Πέφτουν στο σφάλμα και συγχέονται στον τόπο του σφάλματος. Έγιναν ο καρπός που έφαγαν και ομοιώματα του φιδιού που τους προέτρεψε να φάνε. Η φαντασιακή ταύτιση εκδιπλώνεται σε όλο της το μεγαλείο στον κήπο της Εδέμ. (Εδέμ: σημαίνει απόλαυση).

photo gianpal333

  Το Πνεύμα τι ρόλο διαδραματίζει σε αυτήν  την Πτώση; Ο Zizek αναφέρει: "What is “Spirit” at its most elementary? The “wound” of nature: the spirit of human subjectivity is the power of differentiating, of “abstracting”, of tearing apart and treating as free-standing what in reality is part of an organic unity. Spirit is nothing but the process of the elaboration (“mediation”) of this immediacy, of withdrawing-into-itself or “taking off” from it, of alienating itself from it. Spirit’s return-to-itself creates the very dimension to which it returns"[4].Το Πνεύμα δεν είναι τραυματική πληγή αλλά πνοή ζωής. Αυτή είναι η απειροελάχιστη ζώσα διαφορά για να μην απομείνει το Πνεύμα χωρίς την πνοή του σε ένα ασφυκτικό κλοιό που διαιωνίζει τους κύκλους του τραύματος ως κύκλους του αιτήματος.

Οι κύκλοι του αιτήματος δεν βγάζουν στην επιθυμητική ροή. Απλά γίνονται ουρλιαχτά για «όρια!» και εγκλήματα των δήθεν ειδικών περί ψυχής. Ο πήχης όλο και ανεβαίνει όσο κι αν τον πηδάτε και η επιθυμία ψυχορραγεί ανάμεσα στα σκέλια σας…

Έραναν τον τάφο…

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ,http://psychiama.blogspot.gr/2017/04/zizek-simulacrum-2_9.html,
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ,http://psychiama.blogspot.gr/2017/04/zizek-simulacrum-1.html 

---

[1] Ibid., p.47.

[2] Slavoj Zizek, Trouble in Paradise, From the end of history to the end of capitalism (London: Penguin Books,2014), p.86.

[3] Slavoj Zizek, For They Know Not What They Do; Enjoyment as a Political Factor, 2^nd edn (New York: Verso, 2002), p.112.

[4] Slavoj Zizek, Event, Philosophy in Transit (London: Penguin books, 2014) p.46. 

Ο Zizek στην χώρα του simulacrum (2)

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ           

Η προτεσταντική θρησκεία δεν είναι ο εγγυητής του χάσματος και της ασυμμετρίας ανάμεσα στο Θεό και στον άνθρωπο. Δεν πρόκειται για καμιά «απομάγευση» του κόσμου η οποία μας αποκαλύπτει την ψυχρή υλική πραγματικότητα του Πραγματικού. Πρόκειται για ένα ψευδοχάσμα που καλύπτεται με ίχνη διαστροφικής απόλαυσης καθώς μας επαναφέρει διαρκώς στην μήτρα της Αιγύπτου χωρίς δυνατότητα εξόδου προς την Γη της Επαγγελίας η οποία συγχρόνως είναι η έρημος του Πραγματικού. Η μη διαμεσολάβηση ανάμεσα στον Θεό και στον άνθρωπο δεν μας απαλλάσσει από ένα κουραστικό εκκλησιαστικό οικοδόμημα που δρα σε αρμονική ιεραρχία με μια θεία παντοδυναμία αλλά μας καλύπτει το παράδοξο μυστήριο της Ενσάρκωσης του Λόγου του Θεού. Ο Zizek αποφαίνεται:"…at the moment of Christ’s death, the earth shook, there was a thunderstorm, signaling that the world was falling apart, that something terrifyingly wrong was taking place which threw the very ontological edifice of reality off the rails. In Hegelese, Milbank’s vision remains that of a substantial immediate harmony of Being; there is no place in it for the outburst of radical negativity, for the full impact of the shattering news that "God is dead"¹. Ο θάνατος του Θεού αντηχεί στην σκέψη του Zizek ως η εγκατάλειψη του Θεού από τον ίδιο τον Θεό. Ένας θάνατος χωρίς ανάσταση. Το θνητό σώμα του Χριστού είναι ένα δοχείο πρόσληψης της θεότητας που πεθαίνει αφήνοντας ένα υπόλοιπο παρουσίας στην κοινότητα των πιστών ως Άγιο Πνεύμα². Ο Χριστός ανασταίνεται ως Άγιο Πνεύμα και όλο το σκηνικό φαντάζει ως ένα υπολειμματικό πλεόνασμα απενσαρκωμένης αγάπης μεταξύ των πιστών ή ως ισοδύναμο της ίδιας τους της κοινότητας. Αυτή η αναπαράσταση θα ταίριαζε περισσότερο με μετενσάρκωση παρά με ανάσταση. Ο συμβολικός Πατέρας γίνεται ένα νεκρό βιβλικό γράμμα. Αν ανυψωθεί σε ένα Ιδεώδες Εγώ τότε εισερχόμαστε απευθείας στο πεδίο του Φαντασιακού Πατέρα τον οποίο καταναλώνει ως Τοτέμ η φαντασιακή κοινότητα των πιστών. Μια άλλη αναπαράστασή του είναι εκείνη της επουράνιας Τριάδας η οποία είναι αποκομμένη από το ανθρώπινο και καθρεφτίζεται σε μια γήινη Τριάδα που ενεργεί για τους ανθρώπους³. Προφανώς και σε αυτήν την διπλοτυπία τα κάτοπτρα πολλαπλασιάζονται και διαιωνίζονται διαθλάσεις, αντανακλάσεις και θραύσματα μιας ανακύκλωσης από το ίδιο στο ίδιο μιας δυσδιάστατης αναπαράστασης χωρίς έξοδο. Βρισκόμαστε διαρκώς ακινητοποιημένοι στον τόπο της αδύνατης απόλαυσης, της αδύνατης ανταλλαγής και των εκάστοτε media που δρουν ως vanishing mediator. Το σημαίνον «Θεός» είναι πάντα ήδη παρελθόν που προβάλλεται στο μέλλον ως διπλή ανάκλαση. Ο Άλλος δεν είναι η ριζική Ετερότητα, ο ριζικά Άλλος. Το παρελθόν καθρεφτίζεται στο μέλλον για να καθρεφτιστεί πίσω στο παρόν ως αναδιπλασιασμός της αντανάκλασής του. Σε αυτό το σημείο χρειάζεται να αναρωτηθούμε, και εμείς και ο Zizek, για την ηθική της επιθυμίας μας σε σχέση με την ηθική της πράξης του λόγου μας όταν μιλάμε για τον Χριστιανισμό. Δεν μπορούμε να την εντοπίσουμε σε ένα οντολογικό χάσμα, σε μια ρωγμή, στο κέντρο της ύπαρξης από την οποία αναδύεται μια αυθεντική πράξη του λόγου αλλά ούτε και σε μια αυτοαναφορικότητα κυκλικού τύπου του Άλλου της απόλαυσης. Ο Lacan αναφέρει ότι: «το μόνο πράγμα για το οποίο μπορεί να είναι κανείς ένοχος, είναι το να έχει υπαναχωρήσει σε σχέση με την επιθυμία του»⁴. Η αέναη όμως ακολουθία μιας επιθυμίας της επιθυμίας μπορεί να εκβάλλει σε μια σύγχυση Φαντασιακού-Συμβολικού χωρίς Πραγματικό. Ο χρόνος μπορεί να καθηλωθεί σε μια διαπαθητικότητα χωρίς διάρκεια και τα στοιχεία που τον απαρτίζουν να γίνουν ολόιδια μεταξύ τους. Ακόμη κι αν το αίτημα του υποκειμένου διατρέχει έναν «πλήρη» κύκλο και η επιθυμία του ένα «κενό» κύκλο, ο οποίος αναπαριστά την μετωνυμική διαδρομή της επιθυμίας που το υποκείμενο διανύει σύμφωνα με μια ασυνείδητη επιλογή διαγράφοντας τους γύρους του αιτήματός του, δεν μπορούμε να διαφύγουμε από την ανεστραμμένη κυκλικότητα των σημαινόντων.

Το θέμα δεν είναι ποιος κύκλος φαντάζει καλύτερος για να τον επιλέξουμε με τα μάτια ερμητικά κλειστά αλλά η ριζική διαφορά ανάμεσα σε κύκλο και σταυρικό σχήμα (συμβολικός ευνουχισμός). Ο τραυματικός χαρακτήρας της Ενσάρκωσης του Λόγου δεν είναι της τάξεως του ριζικού ανταγωνισμού εντός Του αλλά ούτε και της σύμπτωσης πεπερασμένου και απείρου σε μια αρμονική Θεία Ολότητα. Η διαίρεση (Θεάνθρωπος) μέσα στο ίδιο το σημαίνον Θεός είναι ένα συμβάν μέσα στο αδιαίρετο της Αγίας Τριάδας. Ο Θεάνθρωπος διαιρείται χωρίς να χάνει την θεότητά του ή να εκφέρει απλώς άλλο ένα υστερικό παράπονο εγκατάλειψης προς τον Θεό Πατέρα      
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ

1 Slavoj Zizek and John Milbank, The Monstrosity of Christ
, Paradox or Dialectic? (London: Edited by Creston Davis, 2009), p.249.

2 Ibid., p.253.

3 Ibid., p.253.

4 J.Lacan, Le Seminaire.Livre VII. L’ethique de la psychanalyse (Paris: Seuil, 1986), p.370.

photo gianpal333

Ο ZiZek στη χώρα του simulacrum (1)

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ

Πως μπορεί να διαφύγει ακόμη και ο ZiZek, η πιο σημαντική μορφή της λακανικής ψυχανάλυσης μετά τον Lacan, από την πιο παλιά παγίδα της Προτεσταντικής Ηθικής που σαγηνεύει με τα δίχτυα του δυϊσμού; Μπρος γκρεμός και πίσω ρέμα. Μπρος το «Όλο» του Lacan και πίσω το «μη-Όλο» που μεταφράζεται ως «Τίποτα» μια που λείπει η διαμεσολάβηση του ενσαρκωμένου Λόγου που θα έκανε μια ριζική διαφορά στην τοπολογία του Φαντασιακού-Συμβολικού-Πραγματικού.

Ο ZiZek ισχυρίζεται ότι: «το Άγιο Πνεύμα είναι η κοινότητα των πιστών» και «ο αθεϊστικός Χριστιανισμός είναι ο αληθινός Χριστιανισμός». Το Πνεύμα δεν είναι η νεοπλατωνική Ιδέα. Αν δεν ενσαρκωθεί στον λόγο του υποκειμένου δεν θα υπάρχει ούτε καν στην μνημονική εικόνα του σώματός του. Κάπου ανάμεσα στην χεγκελιανή οπτική και στην λακανική ψυχανάλυση χάνεται το παράδοξο της Ενσάρκωσης. Το σώμα του Λόγου αποσυνδέεται σε απενσαρκωμένα ιπτάμενα όργανα χωρίς διαμεσολάβηση ή γίνεται το σύγχρονο discourse των ανθρωπόμορφων αντικειμένων. Αν υποθέσουμε ότι υπάρχει το ''vanishing mediator'' του ZiZek, είναι πράγματι η φροϋδική ενόρμηση θανάτου; Επιπλέον το «'Ένα» και «η πολλαπλότητα του Ενός» της νεοπλατωνικής Ιδέας συναντιούνται στη χώρα του simulacrum με την αινιγματική λακανική φράση: «Η Γυναίκα δεν υπάρχει» και με την κρυψώνα του λακανικού αντικειμένου μικρού α (objet a), ως αντικείμενο της ενόρμησης και ως αντικείμενο-αίτιο της επιθυμίας, στην κούφια κοιλιά ενός αρχαιοελληνικού αγάλματος.

Σε αυτές τις υπόγειες διαδρομές θα ανιχνεύσουμε τον τόπο του σφάλματος στην κατά τα άλλα εύστοχη τρισδιάστατη οπτική του βλέμματος του ZiZek.

Ο Zizek ισχυρίζεται: "God"(the divine) is a name for that which in man is not human, for the inhuman core that sustains being-human"¹. Αν είναι αυτό το « Όνομα του Θεού», δηλαδή το τερατώδες, απάνθρωπο ή μη-ανθρώπινο μέσα στον ίδιο τον πυρήνα της ανθρώπινης ύπαρξης τότε προφανώς δεν αναφερόμαστε σε κανένα Θεό. Αυτή η αναφορά μας παραπέμπει στα λακανικά «Ονόματα-του-Πατρός», στον πατροδιαστροφικό Πατέρα της απόλαυσης, στον μεγάλο Άλλο μέσα στον μεγάλο Άλλο, στον Άλλο του Άλλου, στον Πραγματικό Άλλο, σε μια μεταγλώσσα μεταφυσικής πνευματικότητας και τελικά στο ίδιο το Πράγμα (das ding). Επιπλέον ο Υπερεγωτικός νόμος που επιβάλλει την διαστροφική απόλαυση μπορεί να είναι ο πιο τραυματικός αλλά δεν είναι ο νόμος του Λόγου (Θεός). Είναι εσφαλμένη η αντίληψη του Θεού του χριστιανισμού ως εκείνου ο οποίος διαιρείται εντός του σε ένα Θεό της αγάπης, πράο και γαλήνιο και σε ένα Θεό εξοργισμένο που ενσαρκώνει το Υπερεγώ². Η σύνθεση των αντιθέτων σε μια θεϊκή ενότητα Πράγματος, που εμπεριέχει τις αντιφάσεις του, ενσαρκώνει μόνο τον τρόμο ενός παγανιστικού Θεού ο οποίος σπέρνει τον πανικό.

Αν επεκτείνουμε την διαίρεση εντός του σημαίνοντος «Θεός» σε καλό και κακό Θεό, τότε η σύνθεση των αντιθέτων που θα προκύψει θα μας φέρει αντιμέτωπους με τον «καλόκακο» καρπό της ολικής γνώσης στον κήπο της Εδέμ. Δεν υπάρχει ανταλλαγή ανάμεσα στην εργασία (κήπος της Εδέμ) και στο Κεφάλαιο (Θεός). Στην σύγχρονη καπιταλιστική Εδέμ ο άνθρωπος (Αδάμ) πουλάει το ίδιο του το δέρμα (το λεκτικό του περίβλημα) στην αγορά των αντικειμένων που ο ίδιος ονόμασε με διαφημιστικές ετικέτες. Όταν ο Θεός τραπεζίτης δίνει πίστωση ζωής στον εκλεκτό του δεν αναμένει ότι θα την εξοφλήσει με την δωρεά της Θείας Χάριτος. Ένα τέτοιο ηθικό χρέος στο «να σωθεί» είναι μέσο ελέγχου και κυριαρχίας. Ο Θεός δεν θα είναι πια Θεός αλλά ένα μερικό αντικείμενο της ενόρμησης υπερυψωμένο σε ανέγγιχτα ύψη και ταυτόχρονα ένα εργαλείο απόλαυσης. Ένα καθαρό ομοίωμα, το οποίο επαναλαμβάνει την αντίθεση νόμου και παράβασης του Νόμου μέσα στον ίδιο τον Νόμο που εικονίζει τον Ίδιο, δεν κάνει τίποτα άλλο παρά να ανακυκλώνει μια επιπλέον παράδοξη σύγχυση του συμβάντος με το μέσον. Το επακόλουθο συμπέρασμα μιας τέτοιας διαλεκτικής δεν είναι: «θέση-αντίθεση-σύνθεση» αλλά «θέση-αντίθεση-σύγχυση» γιατί στην Εδέμ η σχέση των τριών «άντρας-γυναίκα-καρπός» οδηγεί την Εύα να αποδώσει τον καρπό στον Αδάμ με μονοσήμαντα παραγγέλματα και όχι να άρει μια αντίθεση. Η απάρνηση της ίδιας της υποκειμενικής σχέσης και η μετατόπισή της στο παρανοϊκό πεδίο της ολικής γνώσης του καρπού είναι ένα έγκλημα που γίνεται για κάποιον Άλλο.

Απορροφώντας ακόμη και την άρνηση («Δεν θα φας τον Άλλο», ως ο νόμος του Λόγου στον κήπο της Εδέμ) ο χειραγωγούμενος σκλάβος, ο κλωνοποιημένος κατ’εικόνα του master του, ενσωματώνει τον master του, εμπεριέχοντας το αντικείμενο-Θεός, ενώ τον απαρνείται. Το Όνομα του Θεού αποκτά κατά αυτόν τον τρόπο μια φαλλική αξία που καταναλώνεται εντός του ίδιου του πυρήνα της ανθρώπινης ύπαρξης. Η αντιθετική λογική μιας διαλεκτικής του ανθρώπινου και μη-ανθρώπινου, που στηρίζει το ανθρώπινο, μας ανοίγει διάπλατα τις πύλες της απάρνησης του Θεανθρώπινου. Καθώς ο άνθρωπος δεν μπορεί να μεταβολίσει το μη-ανθρώπινο αντικείμενο εντός του, καταβροχθίζεται από αυτή την ενσωματούμενη Ετερότητα στον σκληρό πυρήνα της ύπαρξής του και γίνεται συνεργός και συνένοχος του θανάτου του Θεού. Ο νεκρός Θεός δεν υπόκειται στον συμβολικό ευνουχισμό. Μπορεί κάλλιστα να ίπταται σαν φασματική παρουσία και να στοιχειώνει τον χωροχρόνο μας. Αφού ο Θεός αποδιαφοροποιείται εντός του ανθρώπου, επακολουθεί ο διαμελισμός του ανθρώπου σε οπτικά signs και simulacra. Η οπτική του αντίληψη της πραγματικότητας γίνεται τρόμος και φόβος της απογύμνωσής του. Δεν έχει πια λεκτικό περίβλημα για να προστατευτεί από τον Θεό-Υπερεγώ που απαιτεί θυσίες καιόμενης σάρκας ως θυμίαμα ενώπιον Του. Τρώει λοιπόν την άρνηση (δεν θα φας τον Άλλο) μαζί με τη διαφορά του (Εγώ δεν είμαι Εσύ) και περνάει από την «ηθελημένη» σκλαβιά στην αθέλητη συνενοχή…

1 Slavoj Zizek and John Milbank , The Monstrosity of Christ (London: Edited by Creston Davis,2009) p.240.

2 Slavoj Zizek, For they know not what they do, Enjoyment as a political factor (Verso: London, 2002) p.30.

photo gianpal333

ΠΡΟΤΕΣΤΑΝΤΙΚΗ ΗΘΙΚΗ ΤΟΥ ΚΕΡΔΟΥΣ

photo gianpal333

Το προτεσταντικό μοντέλο της Θείας Χάριτος και του αδιαμεσολάβητου βιβλικού κειμένου φέρνουν στο προσκήνιο μια αντεστραμμένη οπτική που δεν μπορεί να διαφύγει από τον αναδιπλασιασμό της. Δεν υπάρχει έξοδος προς την έρημο του Πραγματικού και για αυτό ψάχνει ισοδύναμες αξίες χρήσεως που επενδύει στην ανατροφοδότηση της ίδιας πάντα ψευδο-διαλεκτικής. Χωρίς το τρίτο σημείο αναφοράς, που είναι και σημείο οπτικής σε βάθος πεδίου, δεν υπάρχει παρά μόνο μια αέναη ομόκεντρη ακολουθία φαύλων κύκλων της υποκειμενικότητας. Ο αναδιπλασιασμός των σημαινόντων οδηγεί σε μια πολλαπλότητα και σε μια ολική αντανάκλαση του «σημείου-Τέρατος» που δεν έχει σκιά ούτε εικόνα. Αποτελεί μόνο μια μείξη αντιθέτων και εκφέρεται με ουδέτερο τρόπο. Κάθε αναδιπλασιασμός καταλήγει σε πολλαπλασιασμό κενών σημαινόντων επαναλαμβάνοντας τον ίδιο ερμητικά κλειστό κύκλο που φαντάζει ως συμβολική πραγματικότητα. Κατά την λακανική ψυχανάλυση μπορεί να είναι το ίδιο το Πράγμα (das ding) το Τερατώδες σημείο, ως μείξη αντιθέτων.

Θεωρώ ότι αυτή η απεικόνισή του μοιάζει με την νεοπλατωνική Ιδέα και τα θραύσματα των όψεών της, που έχουν άμεση επίπτωση στην γη του Πραγματικού. Μια επιστροφή της kabbala στη σκέψη του Zizek επαναφέρει την προϋπάρχουσα δημιουργία πολλαπλών κόσμων πριν να δημιουργηθεί ο κόσμος που ζούμε. Η πολλαπλότητα αποσυντέθηκε σε θραύσματα ερειπίων (underground ideological features)των οποίων τα απομεινάρια γέννησαν το Κακό¹. Αυτά τα θραύσματα μας παραπέμπουν στα μερικά αντικείμενα της λακανικής ψυχανάλυσης σε ένα ταυτολογικό σπιράλ. Μια παλιά ειδωλολατρία επανέρχεται με νέα βάθρα θεοτήτων στα οποία υπερυψώνονται «όργανα χωρίς σώμα». Είναι φανερό το πρόβλημα αλλά συγχρόνως αποτελεί τυφλό σημείο και μια ζώνη του λυκόφωτος των σκόρπιων ενορμήσεων. Καμιά έξοδος δεν προβλέπεται. Η πολλαπλότητα των κόσμων που υφέρπει ακόμη και στο παράδοξο της μεταφυσικής μιας κβαντικής φυσικής είναι ο θρησκευτικός απόηχος μιας διαλεκτικής που δεν βρίσκει την διαφορά της στο «τρία» γιατί αναπόφευκτα αναδιπλασιάζει αέναα το «δυο». Πως θα μπορούσε λοιπόν ακόμη και ο Zizek να κατηγορήσει την θρησκεία για μυθοπλασία όταν υπάρχει ήδη θρησκευτική καταβολή στην φιλοσοφική του σκέψη;

Μια αφηρημένη πνευματική σωματικότητα (intermediate spectral domain) καιροφυλακτεί στο πεδίο της ψυχανάλυσης να μισοβυθιστεί στην γήινη βαρύτητα ή να ανυψωθεί σε μια ουράνια απελευθέρωση από υλικά δεσμά. Και οι δυο εκδοχές αναπαριστούν τις δυο όψεις του ίδιου κέρινου ομοιώματος. Ακόμη κι αν προεκτείνουμε τις δυο όψεις του σε ένα κάθετο κι ένα οριζόντιο άξονα και τις αφήσουμε να εξίστανται στο άπειρο δεν θα προκύψει κανένας Σταυρός και κανένας Εσταυρωμένος. Θα βρισκόμαστε συνεχώς στα παγανιστικά λιβάδια του απέθαντου ανθρώπου και του νεκροζώντανου Θεού.

(απόσπασμα άρθρου από το αδημοσίευτο κείμενο της Σώτης Γρίβα «ο Ζizek στην χώρα του simulacrum», το οποίο συμπεριλαμβάνεται στον τόμο «Ο Zizek και ο Χριστιανισμός)

1 Gershom Sholem, Kabbala (New York: Meridian, 1978),p.124.

H ΣΑΓΗΝΗ ΚΑΙ Η ΝΤΟΡΑ pt.1

photo by Σπύρος-Ίωνας Μαρκάτης

Σώτη Γρίβα:Οι συναντήσεις μας αφορούν την σεξουαλική ενόρμηση. Τι είναι αυτό που μας κάνει να κινούμαστε ερωτικά προς κάποιον άλλο; Δεν είναι ένα ένστικτο. Είναι κάτι που λέγεται ενόρμηση. Για να σας το δείξω σας έκανα σε γράφημα ένα σπιράλ που δείχνει ακριβώς αυτή την κίνηση. Η ώθηση της ενόρμησης ξεκινάει απο μέσα, απο τα στόμια, τις οπές του σώματος και βγαίνει προς τα έξω. Απο κάπου πηγάζει όπως βλέπετε. Η πηγή της δεν είναι στο υπερπέραν. Είναι μέσα στο σώμα.. Σας είχα μιλήσει για το στοματικό την προηγούμενη φορά, δηλαδή για την ενόρμηση που κινείται γύρω απο τα χείλη, γύρω απο το στόμα και βγαίνει σαν λόγος. Υπάρχουν κι άλλες τρύπες του σώματος που πάλλεται η ενόρμηση γύρω τους..

Ν.Π.: Όταν τελειώσεις να κάνω μια μικρή παρατήρηση. 

Σώτη Γρίβα: Μπορείς να την κάνεις τώρα.

Ν.Π.:Ωραία. Η παρέμβαση έχει να κάνει με το ζήτημα του ενστίκτου που το υποστηρίζουν πολλοί ψυχολόγοι, νευροβιολόγοι κλπ. Υπάρχει μια επιστήμη στη βιολογία που λέγεται ηθολογία ζώων κι εκεί έχουμε ένστικτο γιατί όταν περιγράφεις για παράδειγμα πως ζευγαρώνει ένα λιοντάρι μ’ένα άλλο λιοντάρι, μια γάτα με μια άλλη γάτα κλπ..όλα τα λιοντάρια, όλα τα σκυλιά ζευγαρώνουν με τον ίδιο τρόπο. Το μόνο ζώο που εξαιρείται είναι ο άνθρωπος, που σημαίνει πέραν του τι λέει η ψυχανάλυση, ότι ο άνθρωπος είναι εκτός του ενστίκτου.

Π.: Ακόμα και στα ζώα ένα λιοντάρι δεν πάει με οποιοδήποτε λιοντάρι, άρα..

Γ.Π.:Όχι, θα το πω ως ανέκδοτο και θα το ολοκληρώσει η Σώτη, γιατί είναι ψυχαναλυτικό το ανέκδοτο. Και τα κουνέλια το κάνουν αλλά δεν φοράνε σέξι εσώρουχα.. Υπάρχει κάτι παραπάνω..

Ν.Π.: Ότι υπάρχει κάποιου είδους επιλογή δεν το συζητάει κανείς. Αυτό που δεν αλλάζει στα ζώα είναι ο τρόπος του ζευγαρώματος.

Π.: Αφού βάζεις μέσα την προτίμηση γιατί να μην υπάρχει και στα ζώα ενόρμηση; Γιατί τα ζώα δεν έχουν τρύπες;

Μ.: Πάντως πέρα απο τον σκοπό και την ώθηση που λέμε, νομίζω ότι και στην πράξη είναι ολότελα διαφορετικά. Είχα δει μια ταινία μ’ένα συγκεκριμένο παράδειγμα που στο τέλος της πράξης τα αλογάκια της Παναγίας τρώγονται. Τρώει το θηλυκό το κεφάλι του αρσενικού. Αυτή την πράξη δεν την κάνει κάποιο άλλο ζώο. Είναι αρκετά διαφοροποιημένο απ’ό,τι στα υπόλοιπα.

Σώτη Γρίβα: Ναι, όντως είναι διαφοροποιημένο. Αλλά για να δείξω και στον Π.,γιατί διαφέρει το ένστικτο στο ζώο και γιατί υπάρχει ενόρμηση στον άνθρωπο θα περάσουμε στο πεδίο της γλώσσας. Μόνο στον άνθρωπο υπάρχει ο λόγος, οι λέξεις και οι φαντασιώσεις..

Π.: Ναι..γιατί υπάρχει και το συναίσθημα και η λογική. Συγγνώμη για την διακοπή.

Σώτη Γρίβα:Πέρα απο το συναίσθημα και τη λογική είναι οι διαφοροποιήσεις τους. Απο τώρα ως τον Ιούνιο θα μιλάμε για εκείνες τις λεπτές εκφάνσεις των διαφορών. Θα με διακόπτετε όταν θέλετε κι εγώ θα ξαναβρίσκω τον ειρμό μου. Το σεμινάριο είναι προφορικό. Να μην το κάνουμε εδώ άκαμπτη άρθρωση του λόγου όπως στις ακαδημαϊκές διαλέξεις..

Π.:Ωραία να πω κάτι τελευταίο γι΄αυτό το θέμα.. Με τις γυναίκες που είχα σχέση θεωρούσα ότι το ένστικτο με τράβαγε και μετά, στη διάρκεια, ερχόταν το συναίσθημα κλπ.. Το πόσο χρόνο χρειάζεται ο καθένας είναι υποκειμενικό.

Σώτη Γρίβα: Για να πούμε ότι υπάρχει μια ερωτική έλξη με μια γυναίκα θα πρέπει να υπάρχει κι ένα ερέθισμα. Το ερέθισμα δεν εντοπίζεται μόνο σε ό,τι εξέχει π,χ στο στήθος, στους γλουτούς ή σε ό,τι κρύβει αθέατα μυστικά π.χ στο αιδοίο της. Υπάρχει και η τρύπα του λόγου..

Π.:Θα μου ανατρέψεις τη σκέψη τελείως.

Σώτη Γρίβα: Γιατί όχι; Άς μπούμε πιο αναλυτικά στο πώς λειτουργεί η φαντασίωση. Βλέπω μια γυναίκα σαν φιγούρα αλλά συνήθως αυτό που βλέπω σ’εκείνη είναι κάτι εστιασμένο. Ένα σημείο της.. Μπορεί να είναι ένα μικρό κομμάτι απο εκείνη. Κάτι τελείως αδιόρατο. Ο τρόπος που γυρίζει στο δαχτυλάκι της μια τούφα των μαλλιών της, το βλέμμα της.. Το βλέμμα δεν πιάνεται στην απόχη. Δεν είναι το σχήμα του ματιού ούτε το ίδιο το μάτι. Το βλέμμα ξεχωρίζει απο το μάτι. Μπορεί να’ναι η φωνή της όταν έχει ερωτική χροιά. Τη φωνή μας δεν την ελέγχουμε και κάποιος μπορεί να δει σε αυτήν ένα ερωτικό κάλεσμα μέσα απο την ίδια την φωνή που δεν είναι ταυτόσημη ούτε με τον φάρυγγα ούτε με τους λαρυγγισμούς του λάρυγγα. Η φωνή εξέρχεται, την «βλέπουμε» να βγαίνει, να εξίσταται.. Είναι ένα αντικείμενο που μας ξενίζει. Βρίσκεται κάπου και μας προκαλεί. Προκαλεί την επιθυμία και έχει σχέση με την ενόρμηση. Ξεκολλάει απο το σώμα μας και απευθύνεται στον Άλλο με αίτημα, βλέμμα, φωνή.. Με φωνή που βλέπει και βλέμμα που ακούει..
Το αίτημα είναι κάτι σαν ψαράκι όπως σας έδειξα στο γράφημα. Ξεκινάει απο εδώ μια ευθεία σ’ένα βέλος, κάνει μια κούρμπα και επιστρέφει. Γυρίζει σαν ψαράκι την ουρίτσα του. Κάνει μια θηλιά στο σπιράλ και συνεχίζει για άλλη μια ενώ συμπίπτει η αφετηρία με το τέρμα του. Πώς ξεκινάει ένα αίτημα; Ζητάω κάτι απο τον Άλλο. Είναι σαν να κάνει μια κούρμπα το κάλεσμά μου κι έπειτα επιστρέφει σ’ εμένα. Κάθε φορά που του απευθύνομαι ερωτικά δεν του λέω μόνο: «έλα να κάνουμε σέξ». Ζητάω κάτι πέρα απο αυτό που φαίνεται ότι ζητάω. Κάτι πιο αινιγματικό. Και ο Άλλος ζητάει απο μένα κάτι πιο αινιγματικό.
Είναι τα αινίγματα του «Che vuoi?». Το γνωστό: «Τι θέλεις απο μένα και τρώγεσαι με τα ρούχα σου;». Το θέμα είναι αν αυτά τα αινίγματα συναντιούνται σε κάποια κούρμπα του δρόμου μας ή όχι. Θα σας δώσω ένα παράδειγμα που αναφέρει ο Ζίζεκ και λέει το εξής: Έχουμε μια πριγκίπισσα που θέλει να φιλήσει ένα βάτραχο για να ενσαρκωθεί το παραμύθι που όταν φιλάει τον βάτραχο γίνεται πρίγκιπας. Επομένως μπορούμε να έχουμε μια συμμετρία με ένα ωραίο πρίγκιπα και μια ωραία πριγκίπισσα. Αλλά η μεταμόρφωση δεν γίνεται σχεδόν ποτέ ούτε στα παραμύθια ούτε στην πραγματικότητα. Γιατί αποτυγχάνει; Γιατί αφού ο βάτραχος γίνει πρίγκιπας δεν σταματάει εκεί. Έχουμε μια κούρμπα. Σαν να λέμε ότι βρισκόμαστε στα μισά της κούρμπας. Ξαναφιλάει λοιπόν ο πρίγκιπας την πριγκίπισσα και την μεταμορφώνει σ’ένα μπουκάλι αφρισμένης μπίρας. Την πίνει και ξεδιψάει για λίγο.. Είμαστε στο πεδίο των φαντασιώσεων και των αντανακλάσεών τους. Η φαντασίωση της πριγκίπισσας είναι ο βατραχοπρίγκιπας και η φαντασίωση του πρίγικιπα η μπιροπριγκίπισσα. Καταλήγει όλο αυτό το μπέρδεμα με το «να έχει ο πρίγκιπας κάτι του χεριού του..». Οπότε την συρρικνώνει και την πίνει στο ποτήρι.. ή απευθείας απο το μπουκάλι..

Ν.Π.: Πάντως κανένα βατράχι δεν υπάρχει περίπτωση να επιθυμήσει ένα μπουκάλι μπίρα.

Β: Δεν υπάρχει κάτι ανικανοποίητο;

Γ.Π.: Στον Λακάν αυτό έχει πάει στα άκρα. Υπάρχει μη σεξουαλική σχέση, δηλαδή δεν υπάρχει καν σέξ.

Σώτη Γρίβα: Σέξ υπάρχει. Δεν υπάρχει ικανοποίηση. Δεν υπάρχει συμμετρία.

Γ.Π.: Υπάρχει αυτοϊκανοποίηση στο σέξ για τον Λακάν.

Ε.Τ.: Άρα μετά απο αυτό το ψαράκι έχουμε κι ένα δεύτερο ψαράκι; Και πού κόβεται αυτή η συνέχεια; Πότε τελειώνει;

Σώτη Γρίβα: Δεν τελειώνει.. αλλά για να περάσουμε απο το αίτημα στην επιθυμία θα περπατήσουμε προς την υστερία. Τι είναι αυτό που θέλει μια γυναίκα και είναι ακατανόητο σ’ έναν άντρα; Τί ζητάει απο εκείνον;